استفتا حکم بازار بورس
سوال :
درآمدی که از راه خرید و فروش اوراق بها دار در بورس صورت می گیرد حکمش چیست؟
آیت الله مکارم شیرازی:
درآمد و کسبی که از طریق بورس و خرید و فروش اوراق بهادار بدست میآید – با وجود امکان کم یا زیاد شدن شاخص بورس – قمار محسوب نمیشود.
فرق قمار و بورس در این است که در قمار، خوردن مال به باطل صورت میگیرد. یعنی بدون مجوز یا عقود شرعی است. ولی در بورس اگر بر اساس عقود شرعی و اسلامی عمل شود خرید و فروش بی اشکال است.
از نظر اسلام انجام هر نوع معاملات – مانند بورس، خرید و فروش سهام و… – یا اینکه کسی کار خود را خرید و فروش سهام قرار دهد در صورتی که عقود و معاملات صوری نباشند، مطابق با احکام شرع و قوانین باشند، فروشنده واقعا مالک باشد یا از طرف مالک وکیل باشد و خریدار واقعا مالک و صاحب جنس خریداری شده شود، اشکال ندارد.
آیت الله خامنه ای:
بورس بازاری است که در آن داراییهای مختلف مورد معامله قرار میگیرد، بنابراین بورس فی نفسه اشکال ندارد؛ ولی مهم این هست که باید معاملات در بورس نامشروع خلاف قانون نباشد در غیر این صورت حرام است. بطور کلی فعّالیّت در بورس و خرید سهام و تعیین سود سالانه برای آن بر طبق مصوبه مجلس شورای اسلامی که به تأیید شورای محترم نگهبان قانون اساسی رسیده انجام میگیرد محکوم به صحّت و حلیّت است.
آیت الله سیستانی:
خرید و فروش سهام صحیح است ، البته اگر معاملات شرکت سهامى حرام باشد، مثل آنکه به داد و ستد شراب و یا معاملات ربوى مشغول باشد، خرید سهام آن، و مشارکت در این معاملات جایز نیست.
آیت الله وحید خراسانی:
خرید و فروش سهام شرکتهاى سهامى ، در صورتى که در آن شرکتها معاملات حرام ـ مانند معاملات ربوى ـ انجام نشود ، جایز است ، و خرید و فروش سهام شرکتهایى که معاملات حرام انجام مى دهند در صورتى که سود حاصل از حرام ، جزء سرمایه شرکت باشد ، جایز نیست ، و در غیر این صورت خرید و فروش خودِ سهام جایز است ، ولى باید از درآمدهاى حرامِ آن پرهیز شود.
آیت الله صافی گلپایگانی:
به طور کلی معاملات بورسی چنانچه با اجتماع جمیع شرایط صحت و لزوم باشد فی نفسه مانعی ندارد.
آیت الله نوری همدانی:
خرید و فروش سهام بلا مانع است، مگر آنکه معامله صورتهای دیگری داشته باشد.
آیت الله هادوی تهرانی:
اگر معاملات واقعی و در چارچوب قوانین اسلامی باشد صحیح است.
سوالات متداول در زمینه سرمایه گذاری در بورس
آیا خرید و فروش سهام در بورس، نیاز به پرداخت خمس دارد؟
همان طور که می دانید عواید حاصل از خرید و فروش سهام در بورس نیز در شمار درآمدهای فرد قرار گرفته و مشمول پرداخت خمس خواهد شد.
آیا فروش سهمی که در همان روز خریداری شده، قمار محسوب می شود؟
پاسخی که مراجع عظام در این خصوص داده اند، در این خلاصه می شود که در صورتی واقعی و شرعی بودن معاملات، فروش آن در هر زمان، مجاز و صحیح است.
آیا اجرت یا کمیسیون کسب شده از سوی کارگزاری ها، جایز است؟
پاسخ به این صورت است که چون کارگزاری ها حکم نماینده یا وکیل سهامداران و متقاضیان خرید و فروش سهام را دارند، دریافت مبلغی به عنوان کمیسیون یا اجرت، ایرادی نداشته و مجاز است
آیا سهام بورس و اوراق بهادار قابل وقف هستند؟
بله، قابل وقف هستند.
خرید و فروش طلا، ارز و نفت در بورس های جهانی توسط اینترنت دارای چه حکمی از نظر شرعی می باشد؟
با توجّه به اینکه فارکس شرایط شرعیّه معاملات را ندارد جایز نیست.
عده ای هستند که بورس شغل آنها می باشد . آنها به مطالعه وضعیت شرکتها به این نتیجه می رسند که ارزش سهام شرکتی بالا خواهد رفت و لذا اقدام به خرید سهام آن شرکت می کنند و بعد از گران شدن سهام آن شرکت با فروش سهام سود می کنند. با توجه به نوسانات بازار گاهی سودهای کلانی می کنند البته گاهی نیز ضررهای کلانی می کنند . اگر ما سرمایه مان را دراختیار این اشخاص قرار دهیم پولی که از این راه به دست می اید چه حکمی دارد ؟
اشکال ندارد مگر اینکه سهام شرکتهای معامله با محرمات یا بانکهای ربوی باشد.
منبع: بیتوته
بیانات در آخرین دیدار رئیسجمهور و هیئت دولت دوازدهم
والحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا محمّد و آله الطّاهرین سیّما بقیّة الله فی الارضین.
عید سعید غدیر بر همهی مسلمانها، بر همهی مؤمنین، بر شما دوستان و بر ملّت ایران انشاءالله مبارک باشد. [عید غدیر] عید بسیار مهمّی است. حادثهی غدیر جزو حوادث و وقایع تردیدناپذیر است؛ حالا در جزئیّات و گوشهکنارههایش در طول تاریخ بعضی از نویسندگان و تاریخنویسان و امثال اینها سعی کردهاند یک تردیدهایی ایجاد بکنند -که همهی اینها پاسخ داده شده- لکن در اصل این واقعه و اینکه رسول مکرّم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در این حادثه امیرالمؤمنین را با این عنوان «مَن کُنتُ مَولَاهُ فَهَذَا عَلیٌّ مَولَاه»(۲) معرّفی کرد هیچ تردیدی نیست و این جزو وقایع تردیدناپذیر است؛ نه اینکه حالا این را ما بگوییم؛ این را علمای بزرگ اهل سنّت، نویسندگان، روشنفکران [میگویند]. مثلاً آن نویسندهی معروف مصری محمّد عبدالغنی حسن که یکی از تقریظنویسهای بر الغدیرِ علّامهی امینی است، از جملهی چیزهایی که میگوید [این است که] «هیچ تردیدی در واقعهی غدیر نمیشود داشت»؛ [بنابراین عید غدیر] یکی از مسائل مهم است.
انشاءالله که این عید بر همهی مسلمانان مبارک باشد، بر مردم عزیز ما هم مبارک باشد و انشاءالله که مردم دلهای خوشی پیدا کنند و مشکلاتی که هست، انشاءالله برطرف بشود.
نفاق در نقاب بشر
بیانات رهبر انقلاب
نفاق، فقط در قبال باور دینى نیست بلکه در قبال همهى باورهاى برجسته و پذیرفتهى انسانى و اجتماعى هم هست. امروز در قبال ادّعاى طرفدارى از انسان، یک نفاق عظیمى در دنیا وجود دارد و همیشه وجود داشته.
در قبال طرفدارى از محرومین و تودههاى مردم، بیشتر فاتحین در طول تاریخ ادّعا میکردند که براى مردمى که سرزمین آنها را غصب کردهاند و تصرّف کردهاند ارمغانهایى آوردهاند؛ یعنى به آنها علاقهمندند. البتّه همهى فاتحین این جور نبودند؛ بعضى هم صریح میگفتند که آمدهایم شما را به بردگى بگیریم، [که این البتّه] ناشى از جهالت بود؛ آن فاتحى که داراى معرفت بود، داراى پیچیدگى بود [این جور برخورد نمیکرد].
اسکندر مقدونى که از مقدونیّه -یعنى از سرزمین فرهنگ دوران باستان- آمده بود به ایران، نمیگفت آمدهام شما را به بردگى بگیرم؛ یک ارسطویى را هم بغل دست خودش برداشته بود آورده بود، میگفت آمدهام به شما بیاموزم. همهى ایران را به آتش کشید، تا خلیج فارس و دریاى عمّان هم پیش رفت، سالهاى سال هم اینها در این کشور ماندند امّا ادّعایشان ادّعاى طرفدارى از فرهنگ و معرفت و بشریّت و مفاهیم عالى انسانى بود؛ عیناً همان برخوردى که امروز اروپایىها با مردم دنیا دارند، و شکل شبیه به امروز را، در قرن نوزدهم و در دوران شروع استعمار، با کشورهاى تحت استعمار داشتند؛ نفاق؛ اسم این نفاق است.
این کارهایى که امروز در دنیا به عنوان دفاع از حقوق بشر، دفاع از انسانیّت، دفاع از دانش و معرفت، دفاع از حقوق زن، دفاع از آزادى، دفاع از دموکراسى و زیر این پوشش انجام میگیرد، یک نام مشخّصى در فرهنگ اسلامى ما دارند؛ آن نام چیست؟ نفاق. اینها منافقند، زیرا میدانیم که به آزادى و دموکراسى و حقوق انسان باور ندارند و براى پستترین کارها انسانهاى غیر اروپایى را و انسانهاى غیر سفید را، به کارْ هم میگیرند، هزارهزار هم از آنها میکُشند، یک وقت هم اگر لازم شد میلیونمیلیون هم میکُشند و باکى هم ندارند. مىبینید دیگر؛ کارى که آمریکا و بقیّهى دولتهاى استکبارى، امروز میکنند و آن روزها کردند. ۱۳۷۰/۰۸/۲۲
رضایت مندی هفتاد درصدی مردم نتیجه اقدام جهادی قوه قضائیه است
رهبر انقلاب اسلامی در دیدار با مسئولان قوهی قضائیه از اقدامات انجامشده تقدیر کردند و با تأکید بر افزایش اعتماد و رضایت مردم از قوهی قضائیه فرمودند: «ما شکایتهای مردم را از دستگاههای مختلف دریافت میکنیم؛ در نظرات مردم خیلی تفاوت هست بین [دورهی] قبل از این دو سال و اندی، و بعد از این دو سال و اندی؛ امید و اطمینان به قوّه را زنده کرد؛ این سرمایهی اجتماعی است. این اعتماد مردم به دستگاههای فعّال در جمهوری اسلامی یک سرمایهی بزرگ اجتماعی است.» 
یکی از نکات دیدار اخیر رهبر انقلاب با مسئولان قوهی قضائیه تحسین اقدامات جهادی در قوه بود که نتیجهی آن اعتماد و خوشبینی مردم را در پی داشته است. ایشان حرکت جهادی در قوهی قضائیه را عامل اعتماد مردم به دستگاههای جمهوری اسلامی و سرمایهی بزرگ اجتماعی عنوان کردند. چه اقداماتی در جهت کسب اعتماد مردم در قوه انجام شده است و رضایتمندی مردم به چه شکل است؟اعتماد و امید مردم سرمایهی اصلی هر جامعه، حاکمیت و هر بخشی از اجزاء حاکمیت است. در دورهی اخیرِ قوهی قضائیه تلاشهای فراوانی شد. ما برای همهی مشکلات و گلایههایی که مردم از بخشهای مختلف من جمله قوهی قضائیه داشتند، اقدامات فراوانی انجام دادیم تا رضایتمندی مردم را بهدست بیاوریم و امید به مردم برگردد و مردم بدانند که نظام و حاکمیت بهویژه مجموعهی قضایی میخواهد به آنها خدمت کند. در حوزهی دادرسی مردم از طولانیشدن دادرسیها گله داشتند که در بخشنامهای دستور داده شد برای پروندههای مسن و معوق کار جهادی ویژهای انجام شود. این کار انجام شد و بیش از یک میلیون پروندهی معوق مردم رسیدگی شد. تعداد زیادی پروندههای کثیرالشاکی داشتیم که چندین هزار نفر درگیر آن بودند و این پروندهها در اولویت رسیدگی قرار گرفت و این کار هم انجام شد و مردم ثمرهی آن را ملاحظه کردند. در پروندههای مؤسسات مالی و اعتباری هم که میلیونها نفر سپردهگذار و سرمایهگذار درگیر آن بودند، برای شناسایی اموال مدیران و مؤسسات مالی و اعتباری و تبدیلشدن به سرمایهی نقدی اقدامات خوبی شد که با کمک سیستم بانکی و بازشدن خط اعتباریهای ویژه کار انجام شد.
برای جرائم سبک و کماهمیت و جرائم قابل گذشت و پروندههایی که میشد به صلح و سازش مختومه شود هم دستورالعمل ویژهای صادر شد که به شوراهای حل اختلاف ارجاع دادیم و برای صلح و سازش استفاده شد. در سال گذشته قریب به یک میلیون پرونده بهجای رأی و محکومیت با صلح و سازش مختومه شد. اینها رویکردهایی بود که مردم دیدند و به آیندهی قوهی قضائیه امیدوار شدند.